2009 წელს საქართველოს პარლამენტმა მიიღო ახალი სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსი, რომლის ერთ-ერთ მთავარ ღირებულებად ნაფიც მსაჯულთა სასამართლოს შემოღება უნდა ჩაითვალოს, როგორც მართლმსაჯულების განხორციელებაში საზოგადოების უშუალო მონაწილეობის ფორმა.

ახალი კანონის მიღების შემდეგ, ნაფიც მსაჯულთა სასამართლოს ინსტიტუტმა, როგორც ნოვაციამ, ეტაპობრივად დაიწყო მოქმედება - 2014 წლის 1 ოქტომბრამდე ნაფიც მსაჯულთა სასამართლო მოქმედებს თბილისის, ქუთაისისა და ბათუმის საქალაქო სასამართლოების იურისდიქციაში, სიცოცხლის წინააღმდეგ ჩდენილი დანაშაულებისა და სამოხელეო დანაშაულების საქმეებზე, ხოლო 2014 წლის 1 ოქტომბრის შემდეგ კანონით გათვალისწინებულია მისი ამოქმედება ქვეყნის მთელ ტერიტორიაზე და ყველა დანაშაულის საქმეზე, რომელიც დასჯადია თავისუფლების აღკვეთით.

ამჟამად საქართველოს მთავრობის მიერ პარლამენტში ინიცირებულია კანონპროექტი, რომელიც ითვალისწინებს ნაფიც მსაჯულთა სასამართლოს სრულის სახით ამოქმედების გადავადებას კიდევ ორი წლით, 2016 წლის 1 ოქტომბრამდე.

მთავრობის არგუმენტაცია თუ რატომ არ უნდა ამოქმედდეს ნაფიც მსაჯულთა სასამართლო მდგომარეობს შემდეგში:

- ნაფიც მსაჯულთა სასამართლოსთან დაკავშირებული ხარჯები, ტექნიკური საკითხები და პროცედურები, რომელიც მთავრობის აზრით აჭიანურებს მართლმსაჯულების განხორციელებას

ჩვენთვის ეს არგუმენტი მიუღებელია, ვინაიდან მთავრობასა და პარლამენტს ჰქონდათ საკმარისი შესაძლებლობა აღნიშნული საკითხი გაეთვალისწინებინათ ბიუჯეტის დაგეგმვისა და მიღების დროს და ასევე ემსჯელათ იმ პროცედურების დახვეწაზე (საუბარია ნაფიც მსაჯულთა შერჩევაზე), რომელიც მათი აზრით წარმოადგენს საქმეთა განხილვის გაჭიანურების საფუძველს.

- მთავრობის პოზიციის თანახმად, ნაფიც მსაჯულთა სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილებები არაკვალიფიციურია და არ გამომდინარეობს საქმეზე განხილული მტკიცებულებებიდან. ნაფიც მსაჯულთა სასამართლოს ვერდიქტები დაუსაბუთებელია და ეწინააღმდეგება საერთაშორისო სტანდარტებს. ამ პოზიციის დასასაბუთებლად საკომიტეტო მოსმენაზე არგუმენტად მოყვანილი იქნა ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს მიერ გამოტანილი გადაწყვეტილება საქმეზე ტაქსკე ბელგიის წინააღმდეგ - № 926|05/2010 წლის 16 ნოემბერი. იუსტიციის სამინიტროს წარმომადგენლის მტკიცებით, მოცემულ საქმეზე დადგენილი იქნა, რომ დარღვეული იქნა უფლება სამართლიან სასამართლოზე, ვინაიდან ნაფიც მსაჯულთა ვერდიქტი იყო დაუსაბუთებელი.

მიგვაჩნია, რომ ეს პოზიციაც უსაფუძვლოა, კერძოდ:

საქმეზე ტაქსკე ბელგიის წინააღმდეგ, სასამართლომ განაცხადა, რომ ,,პრეცედენტული სამართლიდან გამომდინარე, კონვენცია არ ითხოვს მსაჯულებისგან მათი განაჩენის დასაბუთებას და მე-6 მუხლი არ ეწინააღმდეგება მსაჯულების მიერ განსასჯელის დამნაშავედ ცნობას მაშინაც კი, როცა ვერდიქტი დაუსაბუთებელია.“

ამავე საქმეზე, სასამართლომ სამართლიანი სასამართლოს უფლების დარღვევად მიიჩნია ნაფიც მსაჯულთა არასაკმარისი ინფორმირებულობა საქმის გარემოებებთან დაკავშირებით და არა ის, რომ ზოგადად ვერდიქტი არ იყო დასაბუთებული - ,,მოცემულ საქმეში, მომჩივანს ბრალი დაედო სახელმწიფო მინისტრის მკვლელობასა და ამ უკანასკნელის თანამგზავრის მკვლელობის მცდელობაში. თუმცა, არც საბრალდებო დასკვნა, არც მსაჯულთათვის დასმული კითხვები, არ შეიცავდნენ საკმარის ინფორმაციას ბრალდებულის მკვლელობაში მონაწილეობასთან დაკავშირებით.“

უფრო მეტიც, საქართველოს მოქმედი კანონმდებლობა ითვალისწინებს დასაბუთებული ვერდიქტის გარანტიებს, კერძოდ სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 261-ე მუხლის შესაბამისად, თუ გამამტყუნებელი ვერდიქტი აშკარად ეწინააღმდეგება მტკიცებულებებს, სხდომის თავმჯდომარეს უფლება აქვს იგი გააუქმოს და უზრუნველყოს საქმეზე სხვა ნაფიცი მსაჯულების შერჩევა.

ყოველივე ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, რეფორმატორთა კლუბი მოუწოდებს საქართველოს მთავრობას გაითხოვოს ინიცირებული კანონპროექტი და ხელი შეუწყოს ნაფიც მსაჯულთა სასამართლოს დანერგვას, როგორც ქვეყნისა და საზოგადოების დემოკრატიული განვითარებისათვის აუცილებელ წინაპირობას.

ირაკლი კობიძე

,,რეფორმატორთა კლუბი“