მართლმსაჯულების ხარვეზების დამდგენი კომისია: სამართლიანობის აღდგენა თუ დამატებითი ბიუროკრატია?

საზოგადოება - 20:03, 06 Dec, 2013

2202

ბოლო პერიოდში განსაკუთრებით აქტუალური გახდა კანონიერ ძალაში შესული სასამართლო გადაწყვეტილებების გადახედვის საკითხი. სახელმწიფოს მოხელეთა და საზოგადოების ნაწილი მიიჩნევს, რომ საამისოდ უნდა შეიქმნას სპეციალური ორგანო - კომისია, რომელსაც მოქალაქე მიმართავს საჩივრით და თუ კომისია მიიჩნევს, რომ უკვე არსებული სასამართლოს გადაწყვეტილება არის უკანონო, ამ გადაწყვეტილებას გადაუგზავნის სასამართლოს, რომელმაც უნდა ხელახლა შეისწავლოს საქმე და მიიღოს ახალი გადაწყვეტილება.

რეფორმატორთა კლუბში მიგვაჩნია, რომ კომისიის შექმნის იდეა სულაც არ წარმოადგენს სიახლეს, იმიტომ რომ ძალაში შესული განაჩენის გადასინჯვის მექანიზმები ადრეც არსებობდა და დღესაც არსებობს საქართველოს მართლმსაჯულების სისტემაში.

კერძოდ, მოქმედი სისხლის სამართლის საპროცესო კანონმდებლობის შესაბამისად, გარდა იმისა, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების გასაჩივრება შესაძლებელია სააპელაციო და უზენაესი სასამართლოს ინსტანციებში, მხარეებს უფლება აქვთ ნებისმიერ დროს მიმართონ სასამართლოს ისეთი ახალი მტკიცებულებებითა და გარემოებებით, რომელსაც შეუძლია შეცვალოს ადრე გამოტანილი გადაწყვეტილება.

მაგალითად, თბილისის საქალაქო სასამართლომ პირს ყაჩაღობის ჩადენისათვის მიუსაჯა 10 წელი. სააპელაციო და უზენაესმა სასამართლოებმა განაჩენი უცვლელად დატოვა ძალაში. 5 წლის შემდეგ, მსჯავრდებულის მხარემ მოიძია მტკიცებულება, რომლის თანახმადაც მსჯავრდებული ყაჩაღობის ჩადენის დროს მკურნალობდა საავადმყოფოში. მას უფლება აქვს ნებისმიერ დროს პირდაპირ მიმართოს სააპელაციო სასამართლოს საჩივრით და მოითხოვოს ახლად გამოვლენილი გარემოების გათვალისწინებით ძველი განაჩენის გაუქმება და მსჯავრდებულის გათავისუფლება.

მიმართვიდან 2 კვირის ვადაში სასამართლო ამოწმებს, თუ რამდენად დასაბუთებულია საჩივარი და ამის შემდგომ ნიშნავს საქმის განხილვას.

საქმის განხილვის შედეგად სააპელაციო სასამართლოს უფლება აქვს ადრე გამოტანილი განაჩენი დატოვოს უცვლელად, შეცვალოს ან საერთოდ გააუქმოს და გაათავისუფლოს მსჯავრდებული.
სააპელაციო სასამართლოს ამ გადაწყვეტილების გასაჩივრება შესაძლებელია უზენაეს სასამართლოში.

როგორც ვხედავთ, საქართველოს კანონმდებლობა კანონიერ ძალაში შესული განაჩენის გადასინჯვის საკმაოდ მარტივ და სწრაფ პროცედურებს ითვალისწინებს. ამ მექანიზმის დადებით მხარეს წარმოადგენს მსჯავრდებულისა და მისი ადვოკატის სასამართლოსთან პირდაპირი კომუნიკაციის შესაძლებლობა.

რას გვთავაზობენ მართლმსაჯულების ხარვეზების დამდგენი კომისიის მხარდამჭერები:

სააპელაციო სასამართლოს ნაცვლად, მსჯავრებულის მხარე საჩივრით მიმართავს კომისიას, რომელიც შეისწავლის საქმეს და თუ მიიჩნევს, რომ მართლმსაჯულება განხორციელდა უკანონოდ და შეიცავს ხარვეზებს, გადაუგზავნის საქმეს სასამართლოს.

თუ ერთმანეთს შევადარებთ მოქმედ პროცედურებსა და მართლმსაჯულების ხარვეზების დამდგენი კომისიის იდეას, ახალს ვერაფერს აღმოვაჩენთ, გარდა იმისა, რომ იქმნება დამატებითი ბარიერი მსჯავრდებულსა და სასამართლოს შორის, რომელიც ხელს კი არ შეუწყობს, არამედ პირიქით შეაფერხებს, გაართულებს მსჯავრდებულთა უფლების რეალიზაციას საქმეების გადასინჯვასთან დაკავშირებით.

ირაკლი კობიძე

"რეფორმატორთა კლუბი“