მედიაცია - პირველი ნაბიჯები

საზოგადოება - 20:00, 01 Nov, 2013

2370

2013 წლის 1 ოქტომბრიდან საქართველოში ამოქმედდა მედიაციის ინსტიტუტი, რომელიც გულისხმობს საოჯახო, სამემკვიდრეო, ქონებრივი და სხვა სახის სამოქალაქო დავების გადაწყვეტას არა სასამართლოს გზით, არამედ მედიატორის მეშვეობით, რომლის მიზანიცაა მოდავე მხარეებს შორის შეთანხმების მიღწევა სადავო საკითხებთან დაკავშირებით.

ეს ნოვაცია უდაოდ პროგრესულ ნაბიჯად უნდა ჩაითვალოს - საქმეებისაგან განიტვირთება სასამართლო, რაც ხარჯების ეკონომიასთან არის დაკავშირებული; სასამართლოსაგან განსხვავებით სადაც ერთ-ერთი მხარე რჩება წაგებული, მედიაციის მიზანია მოდავეთა შორის მორიგების მიღწევა, რაც ორივე მხარის ინტერესების დაკმაყოფილებას ნიშნავს.

ამავდროულად რეფორმატორთა კლუბს მიაჩნია, რომ მოცემულ ეტაპზე საქართველოში მედიაცია არასწორი მიმართულებით ვითარდება შემდეგ გარემოებათა გამო:

- მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად დავებზე მედიაციას ახორციელებენ ნოტარიუსები

საერთაშორისო გამოცდილების გათვალისწინებით (ჰოლანდია, დიდი ბრიტანეთი, აშშ) მედიაცია ჩამოყალიბდა, როგორც დამოუკიდებელი პროფესია, თავისთვის დამახასიათებელი სტანდარტებით. მედიატორი არის იურიდიული განათლების მქონე პირი, რომლის პროფესიული წარმატებაც დამოკიდებულია მოდავე მხარეთა მორიგების შესაძლებლობაზე. მორიგების მიღწევას კი სპეციალური უნარ-ჩვევები სჭირდება - Harvard style of negotiation. სასამართლოსაგან განსხვავებით, სადაც ძირითადი აქცენტი მხარეთა უფლებების დაცვაზეა გადატანილი, მედიაცია ორიენტირებულია მოდავე მხარეთა საერთო ინტერესების გამონახვაზე - win-win solutions. სწორედ ასეთი სტანდარტების გამო, მედიატორის პროფესია დასავლეთის ქვეყნებში დამოუკიდებელი რეგულირების საგნად იქცა - მედიატორთა საბჭოები, სერთიფიცირების დამოუკიდებელი სისტემები, სპეციალიზირებული სალექციო კურსები უმაღლეს სასწავლებლებში და სხვ.

ჩვენი აზრით, ხარისხიანი მედიაციის ფუნქციის განხორციელება, რომელიც სპეციალურ ცოდნასა და უნარ-ჩვევებს მოითხოვს, მოქმედ ნოტარიუსებს გაუჭირდებათ თავისი ძირითადი საქმიანობიდან, ყოველდღიური დატვირთული სამუშაო გრაფიკიდან გამომდინარე.

- არსებული რეგულაციების თანახმად, მედიაციის ფასი განისაზღვრება ნოტარიუსსა და მოდავე მხარეებს შორის შეთანხმებით. მედიაცია არ არის ხელმისაწვდომი სოციალურად დაუცველებისათვის.

აღნიშნული ნაკლოვანების არსებობა დისკრიმინაციულია და ეწინააღმდეგება კანონის წინაშე თანასწორობის პრინციპს.
თუკი სახელმწიფო უზრუნველყოფს ღარიბი ადამიანების მართლმსაჯულებაზე ხელმისაწვდომობას უფასო იურიდიული დახმარების მეშვეობით, რატომ არ უნდა იყოს მათთვის ასევე ხელმისაწვდომი მედიაციის სერვისი, როგორც დავის გადაწყვეტის გამარტივებული საშუალება?

მოცემული ანალიზის საფუძველზე, რეფორმატორთა კლუბი რეკომენდაციით მიმართავს საქართველოს მთავრობას დაიწყოს მსჯელობა მედიაციის ინსტიტუტში ცვლილებების განხორციელების თაობაზე.

ირაკლი კობიძე

,,რეფორმატორთა კლუბი“