მოსამართლეთა უვადოდ დანიშვნის ახალი წესი

მოსამართლეთა უვადოდ დანიშვნის ახალი წესი - პროგრესი თუ პრობლემა?

საზოგადოება - 20:00, 17 Apr, 2014

1846

2013 წლის ნოემბერში საქართველოს პარლამენტმა განახორციელა საკანონმდებლო ცვლილება, რომლის თანახმადაც მოსამართლის თანამდებობაზე პირი დაინიშნება უვადოდ. ყველანი ვთანხმდებით, რომ მოსამართლის დანიშვნის ასეთი წესი სასამართლო რეფორმის წინგადადგმულ ნაბიჯად უნდა ჩაითვალოს - უვადოდ დანიშნული მოსამართლის თანამდებობაზე ყოფნა აღარ იქნება დამოკიდებული ხელისუფლების ცვლილებაზე, რაც მართლმსაჯულების დამოუკიდებლობის ერთ-ერთი მყარი გარანტიაა.
ამავდროულად, მოსამართლის უვადოდ დანიშვნამდე, კანონი ითვალისწინებს ისეთ პროცედურასაც, რომელიც, რეფორმატორთა კლუბის აზრით, სრულიად უაზროდ აქცევს ამ ნოვაციას - თავდაპირველად პირი მოსამართლის თანამდებობაზე ინიშნება 3 წლის ვადით. ამ პერიოდში, დანიშვნიდან ყოველი წლის შემდეფ მოსამართლის საქმიანობის მონიტორინგს ახორციელებს იუსტიციის საბჭოს წევრი. 3 წლიანი ვადის გასვლის შემდეგ, მონიტორინგის შედეგების გათვალისწინებით, იუსტიციის საბჭო ღებულობს გადაწყვეტილებას დანიშნოს თუ არა მოსამართლე უვადოდ. რატომ მიგვაჩნია მიუღებლად მოსამართლის დანიშვნის ასეთი წესი?
მონიტორინგზე საუბრისას მხედველობაში უნდა მივიღოთ რამოდენიმე ფაქტორი:
ვინ ატარებს მონიტორინგს?
საკანონმდებლო ცვლილების თანახმად მოსამართლის ყოველწლიურ მონიტორინგს ატარებს იუსტიციის საბჭოს ერთ-ერთი წევრი. იუსტიციის საბჭო შედგება 15 წევრისაგან, საიდანაც 9 წევრი არის მოსამართლე, 5 წევრს ირჩევს პარლამენტი და 1 წევრს ნიშნავს პრეზიდენტი. პარლამენტის და პრეზიდენტის მიერ დანიშნული წევრი უნდა იყოს მეცნიერების, ადვოკატთა ასოციაციის ან ისეთი ორგანიზაციის წარმომადგენელი, რომლის საქმიანობაც დაკავშირებულია სასამართლო პროცესებში მონაწილეობასთან.
მოსამართლის მიერ მოსამართლის მონიტორინგის ობიექტურობა ეჭვს იწვევს კოლეგიალურობის, შესაძლო ახლობლური ურთიერთობიდან გამომდინარე.
ასევე საეჭვოა ადვოკატისა თუ სასამართლოში ინტერესების დამცველი ორგანიზაციის მიერ მონიტორინგის შედეგები მოსამართლესთან მათი შესაძლო პროფესიული ურთიერთობის გამო. მეცნიერ-პროფესორთა იუსტიციის საბჭოში შეყვანა ზოგადად მისასალმებელი ფაქტია, მაგრამ მოსამართლის საქმიანობის შეფასებისას მხედველობაშია მისაღები მათი პრაქტიკული გამოცდილება.
ვის უტარდება მონიტორინგი?
მოქმედი კანონის შესაბამისად, პირი რომ დაინიშნოს მოსამართლედ, საკმაოდ მაღალი პროფესიული სტანდარტები უნდა დააკმაყოფილოს: ჰქონდეს უმაღლესი იურიდიული განათლება მაგისტრის ხარისხით, სპეციალობით მუშაობის სულ ცოტა 5 წლის გამოცდილება, ჩააბაროს მოსამართლეობის საკვალიფიკაციო გამოცდა, გაიაროს იუსტიციის უმაღლესი სკოლის სასწავლო კურსი და ჩაირიცხოს იუსტიციის მსმენელთა საკვალიფიკაციო სიაში. საკვალიფიკაციო სიაში პირი ადგილს იკავებს სასწავლო კურსის გავლის შედეგების გათვალისწინებით.
გარდა ამისა, იუსტიციის უმაღლესი სკოლის დამოუკიდებელი საბჭო ახორციელებს მსმენელის პროფესიულ შეფასებას. კანონის თანახმად, იუსტიციის უმაღლესი საბჭო პირის მოსამართლედ დანიშვნისას ითვალისწინებს უმაღლესი სკოლის საკვალიფიკაციო სიასა და დამოუკიდებელი საბჭოს შეფასებას.
აშკარაა, რომ მოსამართლეთა შერჩევის ასეთი მექანიზმების არსებობის პირობებში მოსამართლის დანიშვნა 3 წლიანი ე.წ. ,,გამოსაცდელი ვადით“ სრულიად ზედმეტია.
გარდა ამისა, მიგვაჩნია, რომ მოლოდინი 3 წლის შემდეგ მოსამართლის თანამდებობის შესაძლო დაკარგვისა შესაძლებელია იქცეს მოსამართლის მიმართ მანიპულირების საშუალებად, რაც თავის მხრივ გამოიწვევს სასამართლოს დამოუკიდებლობის, სამართლიანი სასამართლოს პრინციპების, ადამიანის ფუნდამენტური უფლებებისა და თავისუფლებების დარღვევას.
ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, რეკომენდაციით მივმართავთ საქართველოს პარლამენტს ძალადაკარგულად გამოაცხადოს მოსამართლეთა 3 წლის გამოსაცდელი ვადით დანიშვნის წესი.
ირაკლი კობიძე ,,რეფორმატორთა კლუბი“