უცხოელთა უფლებების დაცვის გარანტიები: რისი სრულყოფაა საჭირო?

საზოგადოება - 20:07, 28 Mar, 2014

2459

საქართველოს ტერიტორიაზე მყოფი უცხო ქვეყნის მოქალაქეებისა და მოქალაქეობის არმქონე პირთა უფლებები და მოვალეობები რეგულირდება სპეციალური კანონმდებლობით.

საზოგადოების ყურადღება გვსურს მივაპყროთ პროცედურებს, რომელიც უკავშირდება საქართველოს ტერიტორიიდან უცხოელთა გაძევებას.

მოქმედი კანონმდებლობით, სხვადასხვა კანონდარღვევის ჩადენისათვის უცხოელის ქვეყნიდან გაძევების მიზნით შესაძლებელია მისი დაკავება. დაკავებიდან 48 საათის განმავლობაში იგი უნდა წარედგინოს სასამართლოს, რომელიც წყვეტს, ქვეყნიდან გაძევებამდე, უნდა შეეფარდოს თუ არა უცხოელს ადმინისტრაციული დაპატიმრება.

აღსანიშნავია, რომ 2014 წლის 1 სექტემბრიდან დაგეგმილია გასაძევებელ უცხოელთა მოთავსება დროებითი განთავსების ცენტრში, რაც საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისად, აშკარად პროგრესული ნაბიჯია.

მოქმედი კანონისაგან განსხვავებით, ასევე მისასალმებელია მიმდინარე წლის 1 სექტემბრიდან დაკავებული უცხოელისათვის ადვოკატის აყვანის უფლების გათვალისწინება, თუმცა მიგვაჩნია, რომ ზოგადი ფორმულირება - ,,ადვოკატის აყვანის უფლება“ დაკავებულისათვის ვერ უზრუნველყოფს დაცვის უფლების განხორციელების მყარ გარანტიებს.

ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის ევროპული კონვენცია აცხადებს, რომ ყოველ პირს, ვისაც ბრალად ედება სისხლის სამართლის დანაშაულის ჩადენა, უფლება აქვს დაიცვას თავი პირადად ან მის მიერ არჩეული დამცველის მეშვეობით, ხოლო თუ მას არ გააჩნია საკმარისი საშუალებები იურიდიული მომსახურების ასანაზღაურებლად, უფასოდ ისარგებლოს ასეთი მომსახურებით.

სტრასბურგის სასამართლოს არაერთი გადაწყვეტილებით, კონვენციის მონაწილე სახელმწიფოებს მიეცათ მითითება, უფასო იურიდიული დახმარებით უზრუნველყონ ისეთი პირებიც, რომელთაც მართალია ბრალად არ ედებათ სისხლის სამართლის დანაშაულის ჩადენა, მაგრამ მათ მიმართ ხორციელდება ისეთი პროცედურები, რომელიც დაკავშირებულია სისხლისსამართლებრივი ბრალდების მსგავს შედეგებთან - ადმინისტრაციული დაპატიმრება, დიდი ოდენობის ჯარიმა, სხვადასხვა უფლებრივი შეზღუდვები.

2012 წელს, გაერომ, საქართველოსა და სხვა რამდენიმე წევრი-სახელმწიფოს ინიციატივით, მიიღო რეზოლუცია უფასო იურიდიული დახმარების შესახებ - United Nations Principles and Guidelines on Access to Legal Aid in Criminal Justice Systems – A/RES/67/187, რომელიც ასევე აცხადებს, რომ სახელმწიფო ვალდებულია უზრუნველყოს უფასო იურიდიული დახმარებით ნებისმიერი ფორმითა და საფუძვლით დაკავებული თუ დაპატიმრებული პირი. გარდა ამისა, რეზოლუცია ცალკე გამოყოფს უცხოელებს, როგორც სამართლებრივი დახმარების საჭიროების მქონე პირებს.

საერთაშორისო ნორმები უცხოელებისათვის იურიდიული დახმარების გაწევის ასეთ სტანდარტებს აწესებს სხვადასხვა გარემოების გამო - უმეტეს შემთხვევაში უცხოელი, რომელსაც დააკავებენ სხვა სახელმწიფოში, მოკლებულია შესაძლებლობას შეზღუდულ ვადებში მოემზადოს სასამართლო სხდომისათვის და თვითონ აიყვანოს ადვოკატი - ნათესავებისა და ახლობლების არყოლის, უსახსრობის და სხვა ხელისშემშლელი მიზეზების გამო.

ხსენებული საკანონმდებლო ხარვეზის აღმოფხვრისა და საერთაშორისო სტანდარტების დანერგვის მიზნით, რეფორმატორთა კლუბი რეკომენდაციით მიმართავს საქართველოს პარლამენტს -

კანონმდებლობაში (უცხოელთა და მოქალაქეობის არმქონე პირთა სამართლებრივი მდგომარეობის შესახებ კანონი, იურიდიული დახმარების შესახებ კანონი, ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსი) გათვალისწინებული იქნეს დაკავებული უცხოელისათვის, დამცველის თავისი ინიციატივით აყვანის შეუძლებლობის შემთხვევაში, სახელმწიფოს ხარჯზე საზოგადოებრივი ადვოკატის დანიშვნა.

ირაკლი კობიძე

,,რეფორმატორთა კლუბი“