როგორ ვებრძოლოთ ციხეებში ჩადენილ დანაშაულს?

საზოგადოება - 19:57, 07 Mar, 2014

2820

თავისუფლების აღკვეთის ადგილებში შექმნილი ვითარება სულ უფრო მწვავე ხდება. პატიმრებს შორის ყველა ძალადობის ფაქტი - მკვლელობა, ჯანმრთელობის დაზიანება, რომელსაც ბოლო პერიოდში ჰქონდა ადგილი, დაკავშირებულია კრიმინალური სუბკულტურის (მაყურებლები, აზარტული თამაშები) არსებობასთან სასჯელაღსრულების დაწესებულებებში.

რეფორმატორთა კლუბმა ხელისუფლებას უკვე მიმართა რეკომენდაციით, სისხლის სამართლის კოდექსში შეეტანა ცვლილებები, რომლითაც, კანონიერი ქურდობის მსგავსად, დანაშაულად გამოცხადდებოდა ე.წ ,,მაყურებლობისა“ და სხვა მსგავსი უკანონო ზემოქმედების წამახალისებელი ქმედებები (http://reformersclub.ge/ge/rogor-vebrzolot-cixis-mayureblebs).

ჩვენს მიერ შეთავაზებულ საკანონმდებლო ცვლილებებთან ერთად, აუცილებლად მიგვაჩნია სასჯელაღსრულების სამინისტროს სისტემიდან საგამოძიებო სამსახურის ჩამოცილება, რომელიც ამჟამად აწარმოებს თავისუფლების აღკვეთის ადგილებში ჩადენილი დანაშაულების გამოძიებას.

ჩვეულებრივი საყოფაცხოვრებო პირობებისაგან განსხვავებით, პატიმრის მიერ ამა თუ იმ დანაშაულის ჩადენას, განსაკუთრებული გამონაკლისის გარდა, წინ უძღვის თვით ციხის ადმინისტრაციის თანამშრომელთა მხრიდან თავიანთი მოვალეობების არაჯეროვნად შესრულება ან საერთოდ შეუსრულებლობა - მაგალითად, თუ პატიმარი მოიხმარს ნარკოტიკს ან დანით მიაყენებს დაზიანებას სხვა პატიმარს, ეს ნიშნავს, რომ პატიმარს კანონით დადგენილი წესით არ ჩაუტარდა შემოწმება ან უარეს შემთხვევაში მას ადმინისტრაციის თანამშრომლებმა შეუწყვეს ხელი ესარგებლა აკრძალული საგნებით; თუ პატიმარი, როგორც ,,მაყურებელი,“ სხვა პატიმრებზე ახდენს ზეწოლას, ეს ნიშნავს, რომ სასჯელაღსრულების დეპარტამენტის უსაფრთხოების სამსახური ვერ ან რაღაც მიზნით არ ახორციელებს თავის ფუნქციებს ციხეებში დანაშაულის პრევენციის და წესრიგის უზრუნველსაყოფად.

თუ გამოსაძიებელია პატიმრის მკვლელობა, სხეულის დაზიანება და მის მიმართ ჩადენილი სხვა ქმედება, მაშინ, ასევე გამოსაძიებელია ციხის თანამშრომელთა მიერ მოვალეობების შეუსრულებლობის ფაქტები, როგორც სამოხელეო დანაშაული - სამსახურებრივი გულგრილობა, უფლებამოსილების გადამეტება, ბოროტად გამოყენება და სხვ, რამაც გამოიწვია პატიმართა უკონტროლო ქცევა და მძიმე შედეგები.

დღეს მოქმედი კანონმდებლობით, პატიმრის მიერ ჩადენილი დანაშაული გამოსაძიებლად ექვემდებარება სასჯელაღსრულების სამინისტროს საგამოძიებო სამსახურს, ხოლო ციხის თანამშრომლის მიერ ჩადენილი სამოხელეო დანაშაულის ფაქტებზე გამოძიებას აწარმოებს პროკურატურა.

თუ ვთანხმდებით, რომ თავისუფლების აღკვეთის ადგილებში პატიმრის მიერ ჩადენილი დანაშაული ციხის ადმინისტრაციის თანამშრომელთა დანაშაულებრივი უმოქმედობის შედეგია, მაშინ დღეს არსებული საქმეთა გამოძიების წესი და უწყებრივი დაქვემდებარება არაეფექტურია.

მაგალითად, პატიმრის გარდაცვალების საქმეზე, რომელსაც იძიებს სასჯელაღსრულების საგამოძებო დეპარტამენტი, სხვა პატიმრები ამხელენ ციხის თანამშრომლებს უმოქმედობაში. მოქმედი რეგულაციებით, პროკურატურა იწყებს ცალკე გამოძიებას ციხის თანამშრომელთა მიმართ. რეალურად, პროკურატურა მთლიანად დამოკიდებულია სასჯელაღსრულების სამინისტროს საგამოძიებო სამსახურის გამოძიების შედეგებზე და მის დასრულებამდე ვერ მიიღებს გადაწყვეტილებას მისცეს თუ არა პასუხისგებაში ციხის თანამშრომელი (არაეფექტური გამოძიება).

მეორეს მხრივ, არსებობს რეალური რისკი, სასჯელაღსრულების სამინისტროს საგამოძიებო სამსახურმა ე.წ ,,კორპორატიული“ ინტერესების გათვალისწინებით საქმე აწარმოოს იმდაგვარად, რომ პროკურატურამ თავის წარმოებაში არსებულ საქმეზე ვერ გამოავლინოს დამნაშავე ციხის თანამშრომლები (არაობიექტური გამოძიება).

სასჯელაღსრულების დაწესებულებებში შექმნილი პრობლემებიდან და განსაკუთრებული საზოგადოებრივი ინტერესიდან გამომდინარე, ამ ტიპის დანაშაულთა ეფექტური და მიუკერძოებელი გამოძიების უზრუნველყოფის მიზნით, რეფორმატორთა კლუბი რეკომენდაციით მიმართავს საქართველოს მთავრობას მთლიანად ჩამოართვას სასჯელაღსრულების სამინისტროს თავისუფლების აღკვეთის ადგილებში მომხდარ დანაშაულთა გამოძიების უფლებამოსილება და გადასცეს სხვა, მისგან მთლიანად დამოუკიდებელ უწყებას.

ირაკლი კობიძე

"რეფორმატორთა კლუბი“