გენგემის მანიპულაციები, რის გამოც თბილისი ინვესტიციების გარეშე დარჩება

საზოგადოება - 09:54, 12 Dec, 2017

5266

საკმაოდ დიდი ხანია, თბილისი ფუნქციონირებისთვის სასიცოცხლოდ აუცილებელი დოკუმენტის მოლოდინშია. ეს გახლავთ „დედაქალაქის მიწათსარგებლობის გენერალური გეგმის განახლების“ დოკუმენტი, რომელიც ავტორებისა და დამკვეთის განმარტებით, წარმოადგენს 2014 წლის 30 დეკემბერს № 20-105 დადგენილებით ქ. თბილისის საკრებულოს მიერ დამტკიცებული - „დედაქალაქის მიწათსარგებლობის გენერალური გეგმის“ შესწორებულ ვარიანტს.

კეთილი სურვილებით, უტოპიური გეგმებითა და ზოგადი რეკომენდაციებით გაჯერებული დოკუმენტი, რომელიც მომზადდა „სიტი ინსტიტუტი საქართველოს“ მიერ და იგი გადასახადის გადამხდელებს 4 მილიონ ლარამდე დაუჯდათ, დღემდე ელოდება ქალაქის არქიტექტურის სამსახურის ვერდიქტს და პასუხი ჯერჯერობით არ ჩანს.

ეს არც არის გასაკვირი, რადგან ქართველი სპეციალისტები, სხვადასხვა სამთავრობო თუ სამოქალაქო ორგანიზაციები და საერთაშორისო ექსპერტები თანხმდებიან, რომ წარმოდგენილი დოკუმენტი არ შეესაბამება მიწათსარგებლობის გენერალური გეგმის მოთხოვნებს და ის მხოლოდ საცნობარო დოკუმენტის სახით თუ იქნება გამოყენებული.

შემოთავაზებული მგგ სამ ძირითად საკვანძო პოსტულატზეა აგებული: 1) მწვანე ქალაქი 2) შეკავშირებული ქალაქი 3) კომპაქტური ქალაქი.

მწვანე ქალაქის კონცეფცია მხოლოდ იმით შემოიფარგლება, რომ შემოთავაზებულია სულ რამდენიმე ახალი მწვანე სივრცე, აქედან ზოგიერთ მათგანს არასწორი ლოკაცია აქვს. ფაქტობრივად, მწვანე სივრცეების რაოდენობის ზრდას მგგ-ს ავტორები ძირითადად მარტივი მანიპულაციით, რეკრეაციული ზონების კატეგორიიდან ლანდშაფტურ-რეკრეაციულ ზონებზე გადასვლით გვთავაზობენ. გამწვანების კონცეფცია დოკუმენტში მოცემულია ზოგადი სახით, მით უმეტეს, რომ ეკოლოგიისა და გამწვანების საქალაქო სამსახურმა ახალხანს დაიწყო მწვანე სივრცეების ინვენტარიზაცია და შესაბამისად, მწვანე ქალაქის კონცეფცია ვერანაირად ვერ იქნება დაფუძნებული რეალურ მონაცემთა ბაზებზე.

მმგ-ში გაუაზრებლად არის მოყვანილი თბილისის ზღვის ირგვლივ რეკრეაციული ტერიტორიების შექმნის წინადადებაც, ვინაიდან არსებობს ქალაქის მთავარი სასმელი წყლი რეზერვუარის დაბინძურების რისკიდა აქ არ შეიძლება იყოს განთავსებული გარემოს დამაბინძურებელი ტიპის საქმიანობის ობიექტები: რესტორნები, ძრავიანი ნავების სადგური, ზოოპარკი და სხვ.

შეკავშირებული ქალაქის კონცეფცია აგებულია რკინიგზის ქალაქიდან გატანის იდეაზე, რისი განხორციელების შემდეგაც მმგ გვთავაზობს ქალაქის ცენტრში საავტომობილო მაგისტრალის განთავსებას. თუმცა, მსგავსი კონცეფცია დღეს მსოფლიოში მიჩნეულია ქალაქის მართვის ძველ სტილად. ბევრი მეგაპოლისი, ისეთები როგორიცაა პარიზი, ბოსტონი, პორტლენდი, სეული, მონრეალი საავტომობილო მაგისტრალებს ურბანულ ბულვარებად გარდაქმნიან; ამას რამდენიმე მიზეზი აქვს: ოპერირების ხარჯების შემცირება, ცხოვრების მაღალი ხარისხი, ქალაქის მობილობის მოდელში მანქანის წილის შემცირება.

გენგეგმის ავტორების პოზიცია რკინიგზის ცენტრალურ სადგურთან დაკავშირებით, არ არის ნათლად ჩამოყალიბებული და არც შესაბიმისი კვლევებით არის გამყარებული. არც ის საერთაშორისო გამოცდილებაა გათვალისწინებული, რომელიც ქალაქის შიგნით რკინიგზის შენარჩუნების მნიშვნელობაზე მეტყველებს. (მაგალითად, პარიზი და ლონდონი მილიარდობით ევროს ხარჯავს აგლომერაციის ცენტრალურ ნაწილში რკინიგზის სადგურების დასაკავშირებლად).

წარმოდგენილი დოკუმენტის მიხედვით, თბილისი უნდა იყოს კომპაქტური ქალაქი, რომელსაც განაშენიანებული ტერიტორიის ფარგლებს გარეთ გასვლა არ დასჭირდება, რადგან საკმაოდ ბევრი რესურსი არსებობს იმისთვის, რომ ოპტიმალურად და რაციონალურად იყოს გამოყენებული ქალაქის შიგნით არსებული ტერიტორიები. იგულისხმება არა დედაქალაქის საზღვრის, არამედ განაშენიანებული ნაწილის შიგნით ტერიტორიები. ამასთანავე, მაქსიმალურად უნდა განვითარდეს ქალაქის ცენტრალური უბნები, ოღონდ რის ხარჯზე და რა რესურსებით, ამაზე პასუხს მმგ-ში ვერსად ნახავთ.

ნებისმიერი წინადადება, რომელიც ზღუდავს ახალ ურბანულ გაფართოებას, არ გახლავთ რეალისტური. ასეთმა ხისტმა პოზიციამ შეიძლება დიდი წინააღმდეგობა გამოიწვიოს ინვესტორებისა და ქალაქის მოსახლეობის მხრიდან, ასევე შეამციროს თბილისის მიმზიდველობა ინვესტირების თვალსაზრისით. დღეს უკვე გაცემულია ნებართვები და არსებობს დიდი მოლოდინები ურბანულ გაფართოებასთან დაკავშირებით და მათი გაუქმება ადვილად ვერ მოხერხდება. რეალურად მივიღებთ ბევრ იურიდიულ დავას, შესაძლო ძვირადღირებული კომპენსაციებით, რომლის დაფარვაც მუნიციპალიტეტის მიერ წარმოუდგენელი იქნება.

დღეს მოქმედი მმგ-სთან შედარებით განახლებული მმგ-ში საცხოვრებელი ტერიტორიები 45% -ითაა შემცირებული, რაც გამოიწვევს საცხოვრისის (რისთვისაც საჭიროაა არამხოლოდ მჭიროდ დასახლებული, არამედ სხვადასხვა სახის ტერიტორიები) დეფიციტს ბაზარზე და შეამცირებს ქალაქის მოსახლეობისთვის საცხოვრისზე ხელმისაწვდომობას. გარდა ამისა, ზოგიერთი არსებული სოფელი და მშენებლობა ისედაც ურბანული განაშენიანების კონტურის გარეთ მდებარეობს.

კომპაქტური ქალაქი, მწვანე ქალაქი და კარგი კავშირები, ანუ ტრანსპორტის მხრივ ოპტიმიზირებული ქალაქი - ეს ყველაფერი ერთმანეთთან არის დაკავშირებული. აქ უმთავრესია ტრანსპორტის საკითხები, რის გარეშეც ზემოთ ნახსენები კომპაქტურობა წარმოუდგენელია. მმგ კი აბსოლიტურად აცდენილია ტრანსპორტის საქალაქო სამსახურის მიერ დადგენილ სატრანსპორტო დერეფნებს, არ ითვალისწინებს ამავე სამსახურის მიერ შედგენილ სტრატეგიას და საგზაო სქემებს. მგგ-ს მთელი სატრანსპორტო სტრატეგია რამოდენიმე გვერდზეა მოცემული და როგორც დოკუმენტის ავტორები ამბობენ, ის გერმანელი სპეციალისტების მიერ არის შემუშავებული, თუმცა, დღემდის ეს გერმანელები არავის უნახავს.

როგორც ზემოთ აღვნიშნეთ, გენგეგმის საფუძველს წარმოადგენს სამი პოსტულატი და ამ პოსტულატების გაანალიზების შედეგად ბევრი ადგილობრივი და უცხოელი სპეციალისტის დასკვნით, ეს არ არის გენგეგმა, ეს საერთოდ არ არის ის დოკუმენტი, რომელის შინაარსი შეესაბამება თუნდაც ქალაქის არქიტექტურის სამსახურის მიერ არასწორად დასმულ საკონკურსო ამოცანაზე პასუხს. თუ ისტორიასაც გადავხედავთ და კომპაქტური ქალაქის იდეის წარმოშობას და განვითარებასაც გავიხსენებთ, ნათლად დავინახავთ თუ რასთან გვაქვს საქმე. ტერმინი კომპაქტური ქალაქი 1973 წელს შემოიღო ორმა მათემატიკოსმა, გეორგ დანცინგმა და თომას საათმა, რომელთა შეხედულებები დღეს მიჩნეულა უტოპიურად იმიტომ, რომ არარაციონალურად ხდება ურბანული რესურსების გამოყენება. გარდა ამისა, კომპაქტური ქალაქის კონცეფცია იგივეა, რაც უმოკლესი მანძილების ქალაქის კონცეფცია, ანუ კომპაქტურობას ვერ განვიხილავთ ახალი სატრანსპორტო ქსელების ან ქუჩების შექმნის გარეშე.

ყოველივე ზემოთქმულიდან გამომდინარე, ჩნდება შეკითხვა, თუ წარმოდგენილი გენგეგმა არ არის გენგემა და მისი ძირითადი პოსტულატები არა რეალისტური და განუხორციელებელია, მაშინ რა დოკუმეტთან გვაქვს საქმე და რატომ დაიხარჯა მასზე 4 მილიონი ლარი და 2 წელიწადზე მეტი დრო?

მმგ-ის პირველად გასაჯაროებული დოკუმენტი, რომელიც ატვირთული იყო არქიტექტურის სამსახურის საიტზე, არ იყო წარმოდგენილი სრული სახით და მას აკლდა ერთი მნივნელოვანი პროექტი, რომელიც უკვე ფიგურირებს 13 ნოემბრის დოკუმენტში.

ეს არის - „ ელიავას ბაზრობის რელოკაციისა და ტერიტორიის სარეკრიაციო გამოყენების კონცეპტუალური პროექტი“.

პრობლემა არ არის უშუალოდ კონკრეტული სავაჭრო ცენტრის გადატანა არ გადატანის საკითხი. ე.წ. „ელიავას ბაზრობის“ დისლოკაციის პრობლემა უშუალოდ მესაკუთრეების და ქალაქის მმართველობის შეთანხმების შედეგად გადაწყდება. ამაზე საკმაოდ მკაფიო განცხადება გააკეთა თბილისის მერმა ბ-ნმა კახა კალაძემაც.

აქ მთავარია ის, თუ რატომ დაუმალეს ეს დოკუმენტი საზოგადოებას და რატომ მიიღეს გადაწყვეტილება კერძო მესაკუთრესთან შეთანხმების, ან თუნდაც, ინფორმირებულობის გარეშე სავაჭრო ცენტრის ალტერნატიულ არეალში გადატანის შესახებ და ისიც კერძო საკუთრებაში არსებულ ტერიტორიებზე.

გადამალულ დოკუმენტში გენგეგმის ავტორები ქალაქის ხელმძღვანელობას თავაზობენ „ელიავას ბაზრობა“ გადატანილი იქნეს დედაქალაქის ჩრდილოეთის არეალში მდებარე ელექტრო-ვაგონშემკეთებელი ქარხანის ტერიტორიაზე. მიუხედავდ იმისა, რომ აღნიშნული ფართი კერძო მესაკუთრეს ეკუთვნის, გენგეგმის ავტორები გვარწმუნებენ, რომ ელექტრო-ვაგონშემკეთებელმა ქარხანამ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიას, 2016 წლის 10 მაისის # 3/27 წერილით, ოფიციალურად დაუფიქსირა, რომ დაინტერებულია აღნიშნული არეალიდან გასვლაში. ანუ ქარხნის მეპატრონე თანახმაა დაუთმოს ეს ტერიტორია მერიას. თუმცა, აღმოჩნდა, რომ ეს მტკნარი სიცრუეა და ადგილი აქვს აშკარა თაღლითობას. წერილში, რომლითაც თითქოს დასტურდება, რომ ელექტქრო-ვაგონშემკეთებელი ქარხანა მფლობელმა მერიას აჩუქა, სინამდვილეში წერია, რომ ელექტრო-ვაგონშემკეთებელი ქარხნის მეპატრონე სთხოვს მერიას, გენგეგმაში გაითვალისწინოს მისი ინტერესი, რომ იგი ელექტრო-ვაგონშემკეთებელი ქარხნის ტერიტორიის ადგილას აპირებს საცხოვრებელი კორპუსებისა და სავაჭრო ცენტრის მშენებლობას.

რეალურად აღმოჩნდა, რომ მგგ-ს ერთ-ერთი მთავარი ამოცანა ყოფილა „ელიავას ბაზრობის“ მომავალზე „ზრუნვა“ და დედაქალაქში არსებული სხვა ქაოტური და არაორგანიზებული ბაზრობების არსებობა არც არავის გახსენებია. თუმცა,„ელიავას ბაზრობას“ შეუძლია მშვიდად იყოს, რადგან ის მარტო არ არის და გენგეგმის ავტორების „მზრუნველი“ მზერა ლილოს სამრეწველო ზონას, თბილისის ზღვის გარშემო არსებული მიწებსა და დიდი დიღმის მიმდებარე კერძო დასახლებებსაც გადაწვდა.

როგორც იტყვიან, კომენტარი ზედმეტია და ყველაფერი დღესავით ნათელია.

შექმნილი სიტუაციიდან გამოსავალი მმგ-ს ირგვლივ მიმდინარე პროცესების მაქსიმალური გასაჯაროება, ყველა დაინტერესებული მხარის ჩართულობა და ჯანსაღი საზოგადოებრივი დისკუსიის უზრუნველყოფაა.

დარწმუნებული ვართ, რომ ქ.თბილისის მერი ბ-ნ კახა კალაძე, დეტალურად შეისწავლის თბილისის მიწათსარგებლობის გენგეგმის პერიპეტიებს და ისე მიიღებს დედაქალაქის განვითარებისთვის საჭირო უმნიშვნელოვანეს გადაწყვეტილებას.

ნოდარ ხარჩილავა